The Shape of Water là những sự quy tụ quen thuộc. Bộ đôi đạo diễn Guillermo del Toro và diễn viên Doug Jones (vai người lưỡng cư/Amphibian Man) một lần nữa tái hợp, sau những sự kết hợp thành công trước đó trong các bộ phim giả tưởng như Hellboy I&II, Pan’s Labyrinth. Michael Shannon, một lần nữa, đóng vai nhân vật phản diện chạy đua với thời gian, như đã từng ở trong phim Premium Rush (2012). Song, mảnh ghép trung tâm là Sally Hawkins trong vai Elisa. Để thủ vai một nhân vật câm đòi hỏi thể hiện một diễn xuất lột trần cảm xúc trước người xem, chỉ thông qua cử chỉ và biểu đạt.

                                                          Nữ diễn viên Sally Hawkins thủ vai Elisa

Motif của bộ phim – tình yêu giữa người và không-phải-người (non-human) đã không còn mới lạ, nhiều chủ đề đã được khai thác như người đối với quái vật (Beauty and the Beast), đối với người nhân tạo (Edward Scissorhands), đối với AI (Hers)… Thậm chí, tình yêu giữa người và sinh vật lạ ngoài hành tinh trước đó đã được lột tả một cách đầy rung cảm và hy sinh trong Starman (đạo diễn John Carpenter, 1984). Chọn bối cảnh những năm 1960 trong thời kỳ chiến tranh Lạnh, Guillermo del Toro muốn tạo ra một cách thể hiện mới, một câu chuyện cổ tích hiện đại dành cho người lớn, một lối kể chuyện hấp dẫn trong một cấu trúc diễn tiến không mới.Vị triết gia Hy Lạp cổ đại đầu tiên, Thales, coi nước là chất liệu cơ bản, là nguồn gốc vạn vật. Nước, còn biểu hiện sự thanh khiết của tâm hồn. Còn trong The Shape of Water, nước, với đầy tính biểu tượng của nó, trở thành chất xúc tác, khởi tạo nên tình yêu giữa hai cá thể cô đơn trong thế giới. Trong khái niệm về tình yêu của Erich Fromm, con người cần tìm nơi lẩn tránh cảm thức không thể chịu đựng nổi về cô đơn. Rồi trong “tình yêu” người ta tìm thấy một chỗ an thân chạy trốn khỏi cô độc, hình thành một liên minh gồm hai người chống lại thế giới. Và như thế, hai kẻ dị biệt, một là sinh vật lạ, một là cô lao công bị câm, nảy sinh thứ tình yêu đích thực vô thanh vô sắc. Tình yêu khiến họ trở nên hoàn thiện, và không cô độc trong thế giới vô cảm này. Họ tạo nên một câu chuyện tình đầy cảm động và độc đáo.
Thâm nhập vào chiều sâu nhân vật, bộ phim tạo dựng nên một đối xứng so sánh. Elisa đầy lạc quan vô tư, thương người, cùng mối liên kết sâu sắc với nước, có thế giới quan chất phác có thể liên hệ tới nhân vật Amélie trong bộ phim Pháp cùng tên. Trong khi đó, nhân vật phản diện Richard đại diện cho tham vọng, sợ thất bại, ám ảnh và không đồng cảm. Sự đối xứng tiếp tục được minh định qua cách ứng xử với nhân vật người lưỡng cư. Elisa ứng xử bằng tình yêu, hay như người hàng xóm Giles đầy bao dung vị tha, thể hiện sự vượt qua nỗi sợ hãi. Ngược lại, Richard che giấu nỗi sợ hãi bằng sự ghê tởm, uy quyền và bạo lực. Giles coi vết thương do người lưỡng cư gây ra chỉ là một tai nạn và bình phục lành lặn, trong khi Richard, không thể buông bỏ và vượt qua, vứt bỏ hai ngón tay của mình. Cốt truyện bộ phim hầu như được xây dựng dựa trên những tương phản đơn giản, giữa thuần khiết và vẩn đục, giữa nhân bản và tính ác, giữa khoan thứ và sân hận.

                                                           Phân cảnh giữa Elisa và Amphibian Man

Không chỉ dừng lại xoay quanh mối tình trung tâm giữa Elisa và người lưỡng cư, mà The Shape of Water còn chuyển đến những thông điệp tinh tế về nữ quyền, sự phân biệt màu da hay kỳ thị giới tính, tinh thần phản chiến vì khoa học (điển hình ở nhân vật tiến sĩ Hoffstetler).

                                                       Một phân cảnh khác trong phim “The shape of water”

Ứng dụng CGI và tạo hình hóa trang nhân vật thỏa mãn được kỳ vọng ở một bộ phim giả tưởng cốp mác “Guillermo del Toro.” Nhưng điểm nhấn quan trọng hơn ở việc vận dụng nước trong vai trò môi trường bối cảnh và như một phương thức chuyển cảnh uyển chuyển. Phân cảnh yêu trong môi trường nước của hai nhân vật chính đậm chất lãng mạn nghệ thuật và phi dung tục. Không thể không kể đến những bản nhạc và ca khúc trong phim khơi gợi hoài niệm về thời kỳ hoàng kim của Hollywood cũ (Old Hollywood). Sự kết hợp giữa hình ảnh và âm nhạc hoài cổ là một công thức thành công gần đây, như đối với La La Land năm ngoái.

Cuối cùng, để thay lời kết: “Nếu không thể thấy dáng hình của em, anh sẽ cảm nhận em ở xung quanh anh, sự hiện diện của em lấp đầy đôi mắt anh bằng tình yêu, thoa dịu trái tim anh… bởi em ở khắp mọi nơi.” Dáng hình của nước, vì thế là em.

Phạm Minh Quân
Nguồn bài: https://www.facebook.com/photo?fbid=1352901244811407&set=a.278661468902062