Kế hoạch giảng dạy mới được ban bố, hàng loạt các cuộc biểu tình và tuyệt thực đã xảy ra, đào thêm hố sâu ngăn cách Bắc Kinh với Hồng Kông ở thời điểm 15 năm sau khi tái nhập.

Chương trình giáo dục Đạo đức và Dân tộc

Giáo dục đạo đức và công dân là một trong bốn nhiệm vụ chính được đặt ra trong cuộc cải cách chương trình giảng dạy năm 2001, bên cạnh “lòng kiên nhẫn, tôn trọng người khác, trách nhiệm, ý thức dân tộc và sự tận tâm. Cuộc cải cách được thực hiện bởi Cục Giáo dục và Nhân lực (từ năm 2007 thay thế bởi Cục Giáo dục), khuôn khổ của nó được Cục Giáo dục sửa đổi lại năm 2008.

Ngày 13/10/2010, Trưởng đặc khu Tăng Âm Quyền khẳng định rằng chương trình giảng dạy đạo đức và dân tộc sẽ thay thế chương trình giảng dạy đạo đức và công dân để “tăng cường giáo dục dân tộc”. Chính quyền lên kế hoạch giới thiệu môn học mới cho các trường tiểu học vào năm 2012, cho các trường trung học vào năm 2013, và thực hiện một cuộc tham vấn kéo dài 4 tháng về chủ đề này trong năm 2011.

Theo Hướng dẫn Chương trình Giáo dục Đạo đức và Dân tộc sửa đổi (Tiểu học một đến Trung học 6) được xuất bản vào tháng 6 năm 2012, môn học này có các mục tiêu sau:

  • Phát triển phẩm chất đạo đức
  • Phát triển thái độ tích cực và lac quan
  • Nhận thức bản thân
  • Đánh giá một cách cẩn thận và hợp lý
  • Công nhận danh tính
  • Thực hành

Chương trình giảng dạy đạo đức và dân tộc đã làm dấy lên nhiều tranh cãi.

Nhìn nhận một cách khách quan, không thể phủ nhận chương trình này cũng có một số mặt tích cực. Thực tế, dù là người Trung Quốc, nhưng học sinh Hồng Kông không biết nhiều về lịch sử, văn hóa truyền thống Trung Hoa. Môn học này có thể là một cầu nôi gắn kết học sinh Hồng Kông với Trung Hoa đại lục, làm mở mang thêm kiến thức cho các em. Thêm nữa, sau khi có thêm các kiến thức về Trung Quốc, các em học sinh có thể tự hào hơn với truyền thống của Trung Quốc trước dây, và thành tựu của Trung Quốc hiện tại. Về lâu về dài, điều đó sẽ giúp cho sư phát triển của chính quyền Hồng Kông cũng như Trung Quốc.

Cục Giáo dục tuyên bố rằng giáo dục Đao đức, Công dân và Dân tộc là một “yếu tố thiết yếu của giáo dục toàn diện, hướng tới thúc đẩy các giá trị và thái độ tích cực của học sinh qua chương trình giảng dạy tại trường, cung cấp các trải nghiệm học tập đa dạng”.

Nhưng điểm quan trọng nhất khiến cho nhiều người Hồng Kông phản đối chương trình giảng dạy này là họ e sợ nó là một công cụ tẩy não nhà cầm quyền dùng để kiểm soát thế hệ trẻ, biển họ thành những người ủng hộ chính quyền Cộng sản một cách vô điều kiện. Họ thấy rằng chương trình này có thể chỉ tập trung vào những điểm tích cực của chính quyền trung ương, mà bỏ qua, che lấp các điểm tiêu cực. Trong cuốn tài liệu “Cẩm nang giảng dạy Điều kiện quốc gia Mô hình Trung Quốc”, được Trung tâm dịch vụ Giáo dục Quốc gia xuất bản bằng tiền của chính phủ, người ta đã thấy nhiều thông tin thiên lệch về Đảng Cộng sản Trung Quốc và “mô hình Trung Quốc”. Cuốn này đã ghi rằng Đảng Cộng sản là “nhóm cầm quyền tiên tiến, vị tha và thống nhất”, đồng thời tố cáo Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa của Hoa Kỳ là “hai kẻ thù đối địch làm khổ người dân”. Lăng kính áp đặt ấy sẽ được dạy cho trẻ thơ, có thể khiến các em có nhận thức lệch lạc sau này.

Hội liên hiệp giáo viên chuyên nghiệp Hồng Kông, một tổ chức được thành lấp bởi giáo viên ở các câp khác nhau đã bày tỏ rằng họ thấy chương trình giáo dục Đạo đức và Dân tộc là không cần thiết, vì chương trình giáo dục công dân an đầu đã có “giáo dục dân tộc”. Phó chủ tịch của Hội liên hiệp này là Cheung Mankwong đã tuyên bố rằng việc áp dụng chương trình giảng dạy mới này là thuận theo lệnh của chính phủ trung ương Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Phong trào phản đối chương trình giáo dục mới

Kế hoạch giảng dạy mới được ban bố, hàng loạt các cuộc biểu tình và tuyệt thực đã xảy ra, đào thêm hố sâu ngăn cách Bắc Kinh với Hồng Kông ở thời điểm 15 năm sau khi tái nhập.

Một nhóm chống lại chương trình giảng dạy Đạo đức – Dân tộc đã được lập ra bởi các học sinh trung học vào ngày 29/5/2011, được gọi là Học dân tư triều (Scholarism). Đây cũng là nhóm phản kháng đầu tiên được thành lập để chống lại chương trình giáo dục mới, một trong số ít các tổ chức đã biêu tình bên ngoài Văn phòng chính quyền đặc khu kinh tế vào ngày 1/7/2012. Một trong những người sáng lập và điều phối nhóm Học dân tư triều chính là Hoàng Chi Phong (Joshua Wong, khi đó mới 15 tuổi), người rất có ảnh hưởng trong phong trào đấu tranh sau này.

Một nhóm phản kháng khác cũng hoat động tích cực là Hội phụ huynh lo ngại với chương trình giáo dục dân tộc, được thành lập vào tháng 7 năm 2012. Nhóm đưa ra một bản kiến nghị phản đối chương trình giảng dạy mới, khởi thảo bởi Hồng y Joseph Zen, Ching Cheong, Allen Lê cùng 27 người nổi tiếng khác, và thu hút được hơn 1000 chữ ký đồng thuận từ các phụ huynh.

Tháng 7 năm 2012, Liên minh dân sự chống Chương trình giáo dục dân tộc được thành lập bởi 15 tổ chức, bao gồm Hôc dân tư triều, Hội phụ huynh, Liên đoàn học sinh Hồng Kông, Liên minh thanh niên, Mặt trận Nhân quyền và nhiều tổ chức khác.

Sinh viên đại học biểu tình chống chương trình giảng dạy mới

Ngày 29/7/2012, 30 tổ chức đã cùng tổ chức một cuộc biểu tình. Phía tổ chức cho rằng có tới 90000 người biểu tình, gồm các phụ huynh, học sinh tham gia vào cuộc biểu tình này.

Một đài truyền hình đia phương đã thổi bùng lửa giận của đoàn người biểu tình khi gọi các nhà hoạt động là “phe phá hoại” do London và Washington kiểm soát. Căng thẳng gia tăng đã buộc các nhà lãnh đạo do Bắc Kinh chống lưng như Lương Chấn Anh phải bỏ chuyến đi hội nghị thượng đỉnh châu Á – Thái Bình Dương tại Nga. Sự phản đối ngày càng tăng làm các ứng viên tranh cử ủng hộ Bắc Kinh trong cuộc bầu cử vào cơ quan lập phảp phải lo ngại. Cuộc bầu cử này là lần đấu tiên, hơn một nửa số ghế sẽ được quần chúng lựa chọn.(3)

Học dân tư triều bắt đầu cuộc biểu tình chiếm đóng trụ sở chính phủ Hồng Kông vào ngày 30/8/2012. Năm mươi thành viên của tổ chức này đã chiếm lấy công viên công cộng bên dưới các văn phòng chính phủ, và ba người trong số đó bắt đầu tuyệt thực. Mục tiêu rõ ràng của cuộc biểu tình là buộc chính phủ rút lại kế hoạch về chương trình giảng dạy Đạo đức và Dân tộc. Ban đầu họ dự kiến sẽ chiếm vị trí đó trong 3 ngày. Ngày 1/9, một buổi hòa nhạc mở đã được tổ chức như một phần của cuộc biểu tình phản kháng, 40 000 người đã đến tham dự. Sau đó, ba người tuyệt thực đã ngừng, và tiếp nối họ là mười người tuyệt thực khác.

Ngày 3/9/2012, ba ngày chiếm đóng trong dự kiến đã kết thúc, Liên minh Dân sự chống Chương trình giáo dục Đạo đức và Dân tộc tuyên bố họ sẽ tiếp tục chiếm đóng khu vực trụ sở chính phủ vô thời hạn. Bốn ngày sau, đã có đến 120 000 người tới tham gia, trong đó có cả nhà lập pháp đã nghỉ hưu Martin Lee, Hồng y Joseph Zen, doanh nhân Jimmy Lai. Đoàn người biểu tình lấp đầy toàn bộ khoảng trống khu North Admiralty, cảnh sát cho biết đến 21h30, vẫn còn có đến 36 000 người ở đó.

Giữa tháng 9 năm 2012, tổ chức tin tặc Anonymous đã đe dọa chính quyền Hồng Kông, Trung tâ Dịch vụ Giáo dục Quốc gia. Qua một video được xuất bản online, thành viên của tổ chức Anonymous đã nhận trách nhiệm về các rò rỉ tài liệu chính phủ và vụ đánh sập trang web của Trung tâm Giáo dục Dân tộc sau khi chính phủ Hồng Kông liên tục phớt lờ cuộc biểu tình trong nhiều tháng.

Nhóm tin tặc Anonymous trên video gửi chính quyền Hồng Kông

Ngày 8/9, Trưởng quan hành chính Lương Chấn Anh tuyên bố rằng ông tạm thời rút lại kế hoạch giới thiệu chương trình giáo dục Đạo đức và Dân tộc cho đến khi các hướng dẫn cho chương trình này, vốn gây nhiều rắc rối và tranh cãi, được sửa đổi lại.

Minh Hùng tổng hợp

Nguồn tham khảo:

Hong Kong fears pro-China brainwashing in education, CBC.ca

Wikipedia – Moral and National Education controversy