Đại danh họa Leonardo da Vinci (1452 – 1519), cùng với Michaelangelo, là hai danh họa mở đầu cho thời kỳ Phục Hưng. Tuy nhiên, khác với Michaelangelo, tranh của Leonardo da Vinci còn ẩn chứa nhiều những đột phá về tư tưởng và các quan niệm khoa học chưa được giải mã. Những bí ẩn trong các bức họa của Leonardo da Vinci đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều bộ phim Holywood mà nổi tiếng nhất là phim điện ảnh “Da Vinci’s code” và  TV series “Da Vinci’s Demons”.

Leonardo lớn lên ở Firenze (hay còn gọi là Florence). Lúc này, tại đô thị cổ Firenze, gia đình Medici đang thực hiện công cuộc đưa tri thức trở lại thế giới phương Tây, thức đẩy phát triển thương mại và khoa học. Quyền lực của nhà Medici trở thành một thế đối trọng với quyền lực của giáo hội. Do đó, các ý tưởng và tài năng của Leonardo đã được bộc lộ không cần giấu diếm ở Firenze. Ông đã đưa ra các ý tưởng vượt thời đại của mình như đặc biệt là khái niệm về máy bay trực thăng, xe tăng, dù nhảy, sự sử dụng hội tụ năng lượng mặt trời, máy tính, sơ thảo lý thuyết kiến tạo địa hình, tàu đáy kép, cùng nhiều sáng chế khác. Ngoài ra, ông còn đóng góp đáng kể trong các lĩnh vực giải phẫu học, thiên văn học, xây dựng dân dụng, quang học và nghiên cứu về thủy lực. Tuy nhiên, tài liệu để lại không còn nhiều mà chỉ lưu trong một vài bức tranh, cùng vài quyển sổ nháp tay không hoàn thện, các bức ký họa và minh họa về khoa học, bút ký của ông.

Chúng tôi không có ý định giới thiệu với các bạn đọc về các thành tựu khoa học của ông, bởi chúng không còn được lưu lại nhiều, và khuôn khổ nội dung của FoxSpirit cũng giới hạn trong lĩnh vực hội họa. Chúng tôi sẽ giới thiệu với các bạn sự nghiệp hội họa của Leonardo. Những bức tranh của ông là sự mở đầu cho hội họa Phục Hưng, thể hiện cho các quan điểm thẩm mỹ mới, cởi mở hơn so với hội họa nhà thờ của giáo hội bấy giờ. 

Trước ông, hội họa đã có một cách tân đó là phép phối cảnh tĩnh của Giotto và phép tạo bóng của Piero della Francesca. Nhưng tài năng của Giotto và Piero della Francesca  không đủ xuất sắc và chủ đề chỉ giới hạn trong các vấn đề của Kito giáo. Leonardo đã kết hợp cả phối cảnh tĩnh và phép tạo bóng, cùng với tài năng thiên bẩm và tư tưởng phóng túng của mình để sáng tạo ra các tác phẩm hội họa lớn. Hơn nữa, khác với đại đa số của họa sĩ đương thời của ông, thường làm việc tập thể để phục vụ các công trinh kiến trúc của giáo hội, Leonardo đã vẽ bởi cá nhân và vì cá nhân, cho dù một số bức tranh vẫn tiếp tục cảm hứng Kito giáo.

Khi còn là thợ vẽ trong xưởng vẽ của Verrocchio, Leonardo đã góp phần phác thảo vào bức tranh “Rửa tội Christi”. Theo Vesari, thiên thần quỳ bên trái bức tranh là do Leonardo vẽ. Verrochio phải thừa nhận rằng phần vẽ của này của Leonardo có tính nghệ thuật hơn toàn bộ bức tranh và do đó ông đã bỏ vẽ. 

Bức tranh “Lễ rửa tội Christi” (Verocchio & Leonardo)

Chúng tôi xin chia nhóm tranh của Leonardo da Vinci theo 3 nhóm chủ đề. 

#1. Liên quan đến Kito giáo

Dù là người có tư tưởng cởi mở, nhưng các bức tranh của Leonardo da Vinci vẫn lấy cảm hứng từ Kito giáo. Một loạt các bức tranh của ông thể hiện lại các tích liên quan đến Jesus Christ và các vị Thánh trong Kito giáo.

Bức tranh: “Đức Mẹ trong hang đá” (1483-1486)

 

Bức tranh “Lễ truyền tin” (1478 – 1882)

 

Bức tranh “Chầu thánh thể”

 

Bức tranh “Bữa tiệc cuối cùng” (1498)

 

#2. Chân dung phụ nữ – biểu tượng cho cái đẹp

Chân dung những người phụ nữ đẹp là một điểm thú vị trong tranh của Leonardo da Vinci. Những bức chân dung phụ nữ của ông đã tạo nên chuẩn mực về cái đẹp ở phụ nữ trong thời Phục Hưng và còn ảnh hưởng lớn đến sau này. Những người phụ nữ trong tranh của ông có nét mặt thánh thiện, giống như những bức vẽ Đức Mẹ, nhưng lại mang nhiều trạng thái cảm xúc và suy tư của đời sống trần tục.

 

Bức chân dung vợ hoặc con gái của một người thợ rèn

 

Bức tranh “Người phụ nữ choàng áo lông”

 

Chân dung Cecilia Gallerani

 

Chân dung nàng Mona Lisa.

#3. Một số bức tranh bị thất lạc, chỉ còn thấy bản sao hoặc bản vẽ nháp

Bức tranh “Leda và thiên nga” (1510). Bức tranh này hiện chưa thấy bản gốc mà chỉ thấy các bản sao và ký họa của người đời sau.

 

Bức tranh “Trận chiến Anghiari” (1505). Đây cũng là một bức tranh bị thất lạc, chỉ tìm thấy bản ký họa và bản sao ở thời sau.

Lê Duy Nam