Định nghĩa về chính trị khó như định nghĩa về tình yêu bởi các khái niệm luôn luôn là trừu tượng. Vậy nên, giống như một cô gái khả ái, Khái niệm về Chính trị là một cuốn sách hấp dẫn, quyến rũ và thách thức người đọc chinh phục, không chỉ bởi lối hành văn nhị phân không hề hoa mỹ mà còn bởi ở những vấn đề chính trị sâu sắc cả về mặt triết học lẫn thực tiễn mà Carl Schmitt, tác giả của nó, đề cập.

Sự hấp dẫn, quyến rũ và khêu gợi trí tò mò của người đọc được thể hiện ngay từ câu đầu tiên: “Khái niệm về nhà nước tiền giả định khái niệm về chính trị”, một câu văn dí dỏm có đôi chút trào phúng mở đầu cho một chủ đề quá đỗi đạo mạo và trang nghiêm. Để rồi từ đây, người đọc sẽ lần lượt theo từng trang sách ngập dần vào những phân tích sâu sắc, mang tính phê bình cao nhưng vẫn hóm hỉnh của Carl Schmitt dành cho nền dân chủ tự do [liberal democracy] và về tính cốt lõi nhất trong bản chất tự nhiên của chính trị.

Carl Schmitt (1888-1985) nổi tiếng ngay khi bước chân vào lĩnh vực hàn lâm (1921) và được giới học thuật Âu Mỹ nể trọng vì những đóng góp trải dài trong các ngành luật học, lý thuyết chính trị, lịch sử, triết học và văn học. Quan điểm phê bình của Schmitt trong Khái niệm về Chính trị được trình bày bằng nhiều thuật ngữ triết học tổng quát, lập luận rằng nền dân chủ tự do đã được tán dương như một hệ thống trừu tượng, biểu thị sự trần tục hóa, phi chính trị hóa, khiến chính trị mất đi ý nghĩa và thiếu đi thẩm quyền. Ông tin rằng việc thể chế hóa nền dân chủ tự do rốt cuộc sẽ dẫn đến sự cai trị của những cỗ máy móc vô tri.

Khái niệm về Chính trị ghi lại một trong nhiều tuyên bố nổi tiếng của Carl Schmitt: “sự phân biệt chính trị cụ thể… là giữa bạn và thù” ở “mức độ mạnh mẽ nhất… của sự liên kết hoặc phân ly”. Cá nhân có thể có kẻ thù riêng nhưng thù hằn cá nhân không phải là một hiện tượng chính trị. Lập luận này không đủ để giải thích sự phân ly của Schmitt với hai người bạn thân vô cùng uyên bác của ông là Franz Leopold Neumann (1900-1954) và Otto Kirchheimer (1905-1965), nên chúng ta đành chấp nhận một thực tế của chính trị rằng, chính trị luôn là nơi chứa đựng những nghịch biện, giống như học thuật của Carl Schmitt được xếp vào trường phái bảo thủ [conservertism] nhưng lại được những người theo trường phái tự do [liberalism] săn đón và mổ xẻ ở mọi cấp độ vậy.

Carl Schmitt, là một luật sư hàng đầu của Cộng hòa Weimar, đã sống trọn để chứng kiến những biến động lớn của nước Đức nói riêng và của thế giới nói chung nên khi đọc Khái niệm về Chính trị của ông, chúng ta sẽ nhận ra sự đan xen giữa lý thuyết chính trị cổ điển và thực tiễn sống động ẩn tàng trong các thuật ngữ triết học và pháp lý trên một phổ rất rộng từ chính trị đối nội đến chính trị quốc tế, trừu tượng và cụ thể, văn hóa và chiến tranh, bạn và thù, tôn giáo và thế tục, chuyên chính và dân chủ… Quá khứ lồng tương lai hiện diện trong thực tại, những trang sách với lối hành văn nhị phân không hoa mỹ sẽ thúc ép chúng ta phải có lập trường của riêng mình để đưa ra quyết định về sự đúng sai, chuẩn mực và ngoại lệ, rõ ràng và mập mờ, về sự sống và cả cái chết… trên nền tảng trừu tượng nhưng vô cùng cụ thể: khái niệm về nhà nước tiền giả định khái niệm về chính trị.