Kính thưa Thượng nghị sĩ Wagner[1], Thống đốc Lehman[2] cùng tất cả quý vị:

Trước thềm bầu cử toàn quốc, chúng ta nên dừng lại một chút và phân tích một cách bình tĩnh, không thành kiến về việc các chính đảng giành chiến thắng sẽ ảnh hưởng đến Quốc gia như thế nào.

Vấn đề của cư tri thì phức tạp quan trọng hơn nhiều so với sự kéo dài nhiệm kì của bất kỳ vị Tổng thống nào. Vì vấn đề lớn hơn vượt ra xa các phần tử của nhân loại mà thuộc về chính nhân loại này.

Vào năm 1932, vấn đề nằm ở việc phục hồi nền dân chủ Mỹ, người Mỹ lúc này đang trong tâm thế thắng lợi. Họ đã thắng. Năm 1936, vấn đề là việc duy trì thắng lợi. Một lần nữa họ cũng ở trong tâm thế thắng lợi. Và họ sẽ lại thắng.

Hơn 4 năm trước, khi chấp nhận sự đề cử của Đảng Dân chủ ở Chicago, tôi nói: “Hãy giúp sức để tôi không chiến thắng một mình, mà là chiến thắng của cả đại chiến dịch khôi phục lại nước Mỹ cho người dân ta”.

Ngọn cờ của đại chiến dịch vẫn bay trên chiếc xe van Quốc gia trong cuộc diễu hành.

Không cần phải nhắc lại tường tận chương trình đã được Chính quyền đã dày công xây dựng. Không có bất kì sai sót khi trình bày hay sai sót thống kê nào thể che giấu, làm mờ đi hay bôi nhọ chương trình đó. Cả những đợt công kích của những kẻ vô lương tâm hay sự phóng đại của những bằng hữu quá nhiệt tình đều không làm cho người Mỹ u muội được.

Vậy chúng ta kì vọng gì vào năm 1932? Hơn hết, người Mỹ chỉ muốn yên bình. Họ khao khát yên bình trong tâm hồn chứ không phải nỗi sợ gặm nhấm.

Trước tiên, họ tìm cách thoát khỏi nỗi sợ cá nhân rình rập suốt 3 năm qua. Họ muốn sự yên bình từ chính ngôi nhà mình, sự an toàn cho khoản tiết kiệm, cho công việc, và được chia lợi nhuận công bằng từ doanh nghiệp họ đang làm.

Kế đến, họ muốn yên bình với cộng đồng, sự yên bình đến từ khả năng đáp ứng nhu cầu cuộc sống: trường học, sân chơi, công viên, vệ sinh môi trường, cao tốc – những thứ mong đợi từ chính quyền địa phương. Họ tìm kiếm lối thoát cho sự tan rã và sụp đổ của chính quyền địa phương lẫn nhà nước.

Họ cũng muốn kiếm tìm sự yên bình trong nội bộ Quốc gia: bảo vệ sự lưu thông, áp dụng thuế công bằng hơn, chấm dứt nhiều giờ lao động khắc khổ, bãi bỏ lao động trẻ em, loại bỏ việc đầu cơ liều lĩnh, ngăn chặn nạn bắt cóc trẻ em.

Và cuối cùng, họ tìm kiếm sự bình an cho các Dân tộc khác, sự bình an trong một thế giới vô hạn. Cả Dân tộc biết rằng tôi ghét chiến tranh, tôi biết rằng Dân tộc cũng ghét chiến tranh.

Tôi gửi đến các ngài một biên bản hòa bình, trong biên bản có một nguyện ước tốt đẹp cho hòa bình sau này, sự hòa bình cho mỗi cá nhân, hòa bình cho cộng đồng, hòa bình cho dân tộc và hòa bình cho thế giới.

Tối nay tôi gọi văn kiện này là văn kiện danh dự của những người đã ở bên ta trong năm 1932 và vẫn kề bên ta ngay lúc này.

Viết trên đó là tên của hàng triệu người chưa bao giờ được ngẩng cao đầu – những người đàn ông đói khổ, những người phụ nữ lam lũ trong các công xưởng bóc lột, những đứa trẻ bên khung cửi.

Viết trên đó là tên của những người tuyệt vọng, là nam thanh nữ tú nhưng cơ hội của họ như những đốm ma trơi.

Viết trên đó là tên của những người nông dân mà mỗi mẫu đất chỉ mang lại sự cay đắng, là những doanh nhân làm ăn thất bát, là những gia chủ phải đối mặt với việc bị thu hồi đất, là những công dân liêm khiết nhưng tiền tiết kiệm không được đảm bảo.

Viết trên bức thư lớn là tên của vô số người Mỹ khác đến từ tất cả đảng phái và tất cả đức tin, những người Mỹ có mắt để nhìn và có tim để cảm, những người bị lương tâm đè nặng vì có quá nhiều bạn bè cũng đang phải chịu gánh nặng, những người bốn năm trước từng nói: “Điều này có thể được thay đổi. Chúng ta sẽ thay đổi nó”.

Chúng ta vẫn lãnh đạo lực lượng đó vào năm 1936. Họ vẫn kề bên ta bởi vào năm 1932, họ đã tin ta. Họ kề vai bên ta hôm nay bởi năm 1936, họ biết điều đó. Và cùng với họ là hàng triệu người mới đến, cũng phải biết điều đó.

Niềm hi vọng của họ trở thành danh dự của chúng ta.

Chúng ta không thể tiến xa như vậy nếu không đấu tranh, và tôi cam đoan với bạn rằng chúng ta không thể tiến xa hơn nếu không có đấu tranh.

Trong vòng 12 năm, Dân tộc này phải nếm chịu đau khổ bởi một Chính phủ không chịu lắng nghe, không chịu quan sát, không chịu hành động. Cả Dân tộc nhìn về Chính phủ, còn Chính phủ thì nhìn về phương nao. Chín năm lừa dối với con bê vàng[3] và ba năm tai họa dài đằng đẵng! Chín năm điên loạn thời mạt rệp và ba năm nghèo đói dài đằng đẵng! Chín năm rồ dại trong ảo mộng và ba năm tuyệt vọng dài đằng đẵng! Những người có ảnh hưởng lớn ngày nay đều cố gắng khôi phục lại kiểu chính quyền bằng học thuyết rằng Chính quyền đó cho là tốt và vô tư nhất.

Gần bốn năm qua, quý vị đã có một Chính phủ thay vì đan tay vào nhau, họ lại xắn tay áo lên làm việc. Chúng ta sẽ giữ cho tay áo luôn xắn như vậy.

Chúng ta đã phải đối mặt với những đối thủ truyền kiếp của hòa bình – độc quyền kinh doanh và tài chính, nạn đầu cơ, rủi ro ngân hàng, mâu thuẫn giai cấp, chủ nghĩa địa phương, chiến tranh lợi ích.

Họ đã bắt đầu xem Chính quyền Hoa Kỳ chỉ là phần phụ trong sự vụ của riêng mình. Chúng ta ngày nay đều biết rằng Chính quyền được tạo nên nhờ tiền bạc cũng nguy hiểm ngang với Chính quyền được tạo nên bởi đám đông.

Việc các lực lượng này hợp nhất chống lại một ứng cử viên như ngày nay là điều chưa từng có tiền lệ. Họ đều ghét tôi, và tôi sẵn sàng đối mặt với điều đó.

Tôi muốn để họ nói về Chính quyền đầu tiên của mình rằng sức mạnh của lòng ích kỷ và ham muốn quyền lực đã tìm được điểm chung. Tôi muốn để họ nói về Chính quyền thứ hai của mình rằng những luồng sức mạnh đó đã gặp được chủ nhân của mình.

Từ biên bản bốn năm, người Mỹ biết rằng ngày nay cửa trước là lối dẫn duy nhất vào Nhà Trắng. Từ ngày 4 tháng 3 năm 1933, chỉ có một chiếc chìa khóa mở cửa Nhà Trắng. Tôi luôn đặt nó trong túi. Nó vẫn ở đó tối nay. Ngày nào tôi còn là Tổng thống, tôi vẫn sẽ giữ cái túi của mình.

Những người muốn có chiếc chìa khóa này sẽ chẳng vui đâu. Một số người còn tuyệt vọng nữa kìa. Chỉ những người tuyệt vọng quay lưng vào tường mới tụt xuống mức độ của những người thấp kém nhằm dung túng cho dòng tiền nuôi dưỡng chiến dịch chống lại người lao động Mỹ. Chỉ những kẻ liều lĩnh, không để ý tới hậu quả mới làm tan vỡ niềm hi vọng được yên ổn mới chớm của người làm công với người làm chủ bằng cách quay về với chiến thuật gián điệp lao động.

Đây là một nghịch lý lạ kỳ! Chính người chủ lao động, các chính trị gia và nhà xuất bản, những người lớn tiếng khi bàn về mâu thuẫn giai cấp và sự phá hủy hệ thống Mỹ hiện nay, lại đang hủy hoại hệ thống đó khi ép những người làm công ăn lương cho nhà nước phải bầu cho họ. Đây chính là tình cảnh năm 1936 khi lời đe dọa đóng cửa nhà máy hay cơ quan được đưa ra nếu một ứng viên không thể giành chiến thắng. Đây cũng là một chiến lược cũ của những tên bạo chúa lừa gạt các nạn nhân phải chiến đấu vì chúng.

Mọi thông điệp trong chiếc phong bì tiền lương, thậm chí nếu đó là sự thật, chính là mệnh lệnh bầu cử dựa trên ý chí của chủ lao động. Nhưng tuyên truyền kiểu này còn tệ hơn, đó là sự lừa dối.

Họ nói với người lao động rằng mức lương sẽ bị cắt giảm do một điểm mơ hồ nào đó trong bảo hiểm tuổi già. Họ giấu rất kỹ sự thật rằng với mỗi một đô-la anh ta trả cho bảo hiểm, chủ lao động phải trả một đô-la nữa. Sự thiếu sót này thật giả dối.

Họ cũng giấu anh ta sự thật rằng dưới pháp luật liên bang, anh ta nhận về một hợp đồng bảo hiểm khác, hỗ trợ khi anh ta thất nghiệp, và số tiền từ chính sách đó phải được chủ lao động trả 100%. Họ không nói với anh ta rằng hợp đồng bảo hiểm anh ta mua về tốt hơn nhiều so với bất kì hợp đồng được các công ty bảo hiểm tư nhân nào đưa ra. Sự thiếu sót này cũng là một điều giả dối.

Họ có ý bảo anh ta phải trả hết chi phí của hai loại bảo hiểm. Họ cố tình giấu anh ta sự thật rằng mỗi đô-la anh bỏ vào, chủ sở hữu phải bỏ ra 3.3 đô-la. Sự thiếu sót này cũng là một điều giả dối.

Nhưng họ mắc tội hơn là giả dối. Khi họ ám chỉ rằng khoản dự trữ được sinh ra chống lại những điều khoản này sẽ bị một Quốc hội nào đó trong tương lai lấy đi, bị chuyển hoàn toàn thành một mục đích đối ngoại nào đó, họ tấn công vào sự liêm chính và danh dự của chính Chính phủ Mỹ. Những người đề xuất điều đó đã là những kẻ ngoại lai đối với tinh thần dân chủ Mỹ. Hãy để họ rời khỏi đây và phấn đấu dưới lá cờ nào đó họ thấy tin tưởng hơn.

Bản chất gian dối của việc này được biên bản bỏ phiếu chỉ ra ở đoạn Hành động An ninh Xã hội. Ngoài sự áp đảo của phe Dân chủ ở lưỡng Viện, 77 Đại biểu Cộng hòa bỏ phiếu thuận, chỉ có 18 phiếu chống và 15 Thượng nghĩ sĩ Cộng hòa bỏ phiếu thuận và chỉ có 5 phiếu chống. Quyết định vào phút chót này của nhà lãnh đạo Cộng hòa sẽ đưa các Đại biểu và Thượng nghị sĩ của họ, những người hỗ trợ ban hành luật này, đi đến đâu?

Tôi chắc rằng phần lớn doanh nhân tuân thủ pháp luật, những người không đồng tình với việc tuyên truyền này nhận thức rõ nguy cơ ngày một lớn đến hoạt động kinh doanh trung thực trong vụ cưỡng chế này.

Tôi bày tỏ sự phẫn nộ với kiểu vận động này và tôi tin rằng phần lớn chủ doanh nghiệp, người lao động và quần chúng nhân dân cùng chia sẻ sự phẫn nộ ấy trên bảng bầu cử vào Thứ ba tới.

Bên cạnh đó, tôi muốn lưu ý rằng chiến dịch này không chỉ cay đắng mà còn đầy cam go. Không nên có bất kỳ cay đắng hay thù hận mà ở nơi mà ý nghĩ duy nhất tồn tại là phúc lợi của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Không một ai có thể chi phối văn phòng Tổng thống mà không nhận thức rằng ông ta là Tổng thống của mọi người.

Điều đó có được bởi tôi đã cố gắng nghĩ theo cách nghĩ của cả Dân tộc, tôi tin tưởng rằng hôm nay, cũng như 4 năm trước, người dân mong mỏi nhiều hơn những lời hứa.

Viễn cảnh tương lai của chúng ta vượt lên trên những lời hứa.

Đây là câu trả lời cho những người dù câm nín khi đưa ra kế hoạch nhưng lại yêu cầu chúng ta đưa ra mục tiêu của mình.

Dĩ nhiên chúng ta sẽ tiếp tục tìm kiếm những điều kiện làm việc tốt hơn cho người lao động Mỹ, giảm số giờ lao động, tăng lương, giảm đói nghèo, chấm dứt lao động trẻ em và xóa sạch các công xưởng bóc lột. Dĩ nhiên chúng ta sẽ tiếp tục nỗ lực để chấm dứt nạn độc quyền thương mại, hỗ trợ thương thảo cộng đồng, chấm dứt cạnh tranh không lành mạnh và thủ tiêu các thủ tục thương mại đê tiện. Với tất cả, chúng ta chỉ mới bắt đầu chiến đấu mà thôi.

Dĩ nhiên chúng ta vẫn tiếp tục công việc để có giá điện rẻ hơn cho các hộ gia đình và cho các trang trại ở Mỹ, để có hệ thống giao thông tốt và rẻ hơn, để giảm lãi suất, để tài chính gia đình ổn định hơn, để ngân hàng hoạt động tốt hơn, để thương mại quốc tế thông suốt hơn, để quy định đảm bảo an ninh tốt hơn, để không còn khu ổ chuột nào nữa. Với tất cả, chúng ta cũng chỉ mới bắt đầu chiến đấu thôi.

Dĩ nhiên chúng ta phải tiếp tục nỗ lực giúp cho người nông dân Mỹ. Khi họ tiếp tục hợp tác, chúng ta sẽ làm tất cả để xử lý hàng đống sản phẩm thừa đang phá giá mùa vụ. Chúng ta sẽ kiên trì với các hành động hữu hiệu để nâng cao hiệu quả sử dụng đất, để trồng rừng, để bảo tồn tài nguyên nước từ đầu nguồn cho đến khi đổ ra biển, để kiểm soát hạn hán và lũ lụt, để trang bị cơ sở tiếp thị tốt hơn cho các sản phẩm nông nghiệp, để giảm thời gian thuê mướn trang trại, để khuyến khích hợp tác xã nông nghiệp, để đảm bảo mùa vụ và cung ứng lương thực đầy đủ. Với tất cả, chúng ta cũng chỉ mới bắt đầu chiến đấu thôi.

Dĩ nhiên chúng ta sẽ giao việc cho những người thất nghiệp nghèo khổ, ở đây chúng tôi thích giao những việc hữu ích hơn là thói xấu của một con quỷ.

Thỉnh thoảng tôi muốn bản thân mình hiểu rõ về những người phỉ báng đồng bào có tên trên các hồ sơ trợ cấp. Họ nói rằng những người nhận trợ cấp không chỉ đang thất nghiệp mà còn vô tích sự nữa. Giải pháp cho vấn đề trợ cấp này là phải kết thúc nó ngay, xóa bỏ danh sách đói nghèo đi. Để sử dụng ngôn ngữ môi giới chứng khoán, những người thất nghiệp nghèo khổ sẽ được quan tâm cho đến khi nào/cũng như nếu có bà đỡ xuất hiện.

Các bạn và tôi sẽ vẫn không chấp nhận việc định giá người Mỹ thất nghiệp như vậy. Chính quyền của các bạn vẫn ở cùng phía với những người Samari Nhân lành[4] chứ không phải với những người qua lại phía bên kia.

Đọc thử: Nước Mỹ chuyện chưa kể

Một lần nữa, mục tiêu của chúng ta là gì?

Dĩ nhiên chúng ta vẫn tiếp tục nỗ lực vì thanh niên nam nữ để họ có nền tảng giáo dục và cơ hội để dụng võ. Dĩ nhiên chúng ta sẽ tiếp tục giúp đỡ người khuyết tật, người khiếm thị, các bà mẹ, bảo hiểm cho người thất nghiệp, đảm bảo an ninh cho người lớn tuổi. Dĩ nhiên chúng ta vẫn sẽ bảo vệ khách hàng chống việc chênh lệch giá không cần thiết, chống lại việc độc quyền và đầu cơ ép giá. Chúng ta sẽ tiếp tục nỗ lực kích cầu và giữ ổn định sức mua.

Với tất cả những điều này, cũng như với hằng hà sa số những điều khác nữa, chúng ta cũng chỉ mới bắt đầu chiến đấu thôi.

Tất cả điều trên, tất cả mục tiêu trên đều mang lại yêu ổn cho đất nước mình. Tất cả hành động của chúng ta, tất cả lý tưởng, đều mang lại yên bình cho các quốc gia khác.

Ngày nay chiến tranh và tin đồn chiến tranh vẫn tiếp diễn. Chúng ta không mong muốn điều đó. Nhưng trong khi chúng ta bảo vệ bờ biển trước nguy cơ chiến tranh, chúng ta vẫn sẽ phải loại bỏ những nguyên nhân bất ổn và chống đối trong nước, những thứ có thể khiến dân chúng dễ trở thành nạn nhân cho những kẻ chuộc lợi từ chiến tranh ở bên ngoài. Mà các bạn biết rồi đấy, những kẻ chuộc lợi từ chiến tranh thì không đứng về phía chúng ta trong chiến dịch này.

“Hòa bình trên trái đất là hảo vọng của loài người” – nền dân chủ phải luôn bám sát thông điệp này. Tôi tin tưởng chắc rằng nền dân chủ không thể tồn tại nếu thiếu đi tôn giáo đích thực, thứ mang lại cho quốc gia này cảm thức công lý và mục đích đạo đức. Trên các diễn đàn chính trị, tại các chợ đều có đặt bệ thờ đức tin thắp lên ngọn lửa cầu mong mọi điều tốt đẹp vẫn mãi bên ta và Dân tộc ta.

Chúng ta cần lời nguyện ước ấy ngày hôm nay. Đó là những điều giúp cho chính quyền có thể thuyết phục được những người sẵn sàng chiến đấu cho người khác tiếp tục công việc thay vì làm việc và xả thân cho họ. Đó là lý do tại sao chúng ta cần nói với nhà tiên tri rằng: “Điều Chúa yêu cầu anh làm, nhưng phải làm một cách công bình, nhân từ và phải nhún nhường đi bên Ngài”. Đó là lý do tại sao sự phục hồi chúng ta tìm kiếm, sự khôi phục chúng ta đang đạt được vượt lên trên giá trị kinh tế. Đó là công lý, tình yêu và lòng nhân đạo, không phải cho mỗi cá nhân đơn lẻ chúng ta, mà là cho cả Dân tộc.

Đó là con đường dẫn đến sự bình yên.

Nguồn: Address at Madison Square Garden, New York City | The American Presidency Project (ucsb.edu)

Ngày 31/10/1936

Dịch: Lê Minh Tân

Chú thích: 

[1] Robert Ferdinand Wagner (1877 – 1953) là một chính trị gia người Mỹ gốc Đức. ÔNG là Thượng nghị sĩ bang New York 1927 đến 1949. Ông là kiến trúc sư của chính sách phúc lợi hiện tại của nước Mỹ.

[2] Herbert Henry Lehman (1878 – 1963) là một chính trị gia của Đảng Dân chủ ở New York . Ông là Thống đốc thứ 45 của New Yokr từ năm 1933 đến năm 1942.

[3] Con bê vàng (golden calf) xuất hiện trong Kinh thánh, được xem là một linh vật của người Do Thái. Bê vàng cũng có nghĩa hình tượng sung túc phù phiếm.

[4] “Người Samari Nhân lành” là một Dụ ngôn trong sách Phúc Âm, người Samari được dùng để chỉ người rộng lòng nhân ái, sẵn sàng ra tay giúp đỡ những người khốn khó mà không chút ngại ngần.